Bardzo często pacjenci, którzy pojawiają się w gabinecie lekarza dermatologa, zgłaszają się z problemem łupieżu. W wielu przypadkach nie jest on głównym powodem ich wizyty u lekarza, ale nie należy bagatelizować skali tego problemu. Często bowiem przykre zewnętrzne objawy tej choroby w istotny sposób wpływają niekorzystnie na ich życie prywatne oraz zawodowe. Łupież zwykły (pityriasis simplex) polega na drobnopłatkowym złuszczaniu skóry owłosionej głowy, któremu często towarzyszy świąd. Może on przebiegać z mniej (łupież zwykły) lub bardziej (łupież tłusty) nasilonym łojotokiem. Jest to istotne ze względu na jego odróżnienie od innych schorzeń, takich jak grzybica powierzchowna czy łuszczyca skóry owłosionej głowy. Na rozwój łupieżu wpływ mają predyspozycje genetyczne i czynniki środowiskowe. Przykładowo zbyt częste mycie skóry głowy może doprowadzić do jej nadmiernego przesuszenia i nadmiernego złuszczania. Z drugiej strony na zaostrzenie przebiegu choroby wpływa nadmierne rozmnażanie się Pityrosporum ovale, drożdżaka, który jest naturalnym saprofitem (roztoczem) skóry głowy, ale w sprzyjających dla siebie warunkach (sucha skóra, łojotok) namnaża się nadmiernie. Produktem jego rozpadu są substancje działające drażniąco na skórę głowy i powiększające uczucie swędzenia skóry. Wtedy zalecane jest częste stosowanie środków myjących, które ograniczają rozwój P. ovale, co sprzyja szybszemu ustąpieniu objawów choroby. Mimo że schorzenie jest powszechne i czasami bagatelizowane, jego leczenie wcale nie musi być proste.

W praktyce lekarskiej do leczenia łagodnych postaci łupieżu stosowane są szampony, maści, kremy i płyny o działaniu przeciwłupieżowym, zawierające takie substancje aktywne jak siarczek selenu, pirytonian cynku, pochodne dziegciowe, ketokonazol i inne pochodne imidazolowe. W bardziej zaawansowanych, przewlekłych i opornych na leczenie postaciach choroby, wyżej wymienione preparaty stanowią leczenie uzupełniające do stosowanych miejscowo kremów i maści zawierających związki siarki, kwasu salicylowego i sterydy. Z uwagi na przewlekły charakter tej choroby, od samego leczenia nie mniej ważne jest uświadomienie pacjentowi konieczności regularnego stosowania zaleconej kuracji, a także jej kontynuowania po ustąpieniu jej zewnętrznych objawów. Po ustąpieniu stanu ostrego należy co jakiś czas stosować zapobiegawczo środki o działaniu przeciwłupieżowym.

Pacjenci często sami doskonale rozpoznają łupież i podejmują leczenie środkami dostępnymi w aptece bez recepty - najczęściej są to szampony przeciwłupieżowe. Zdarza się, i to wcale nie rzadko, że pacjenci po pewnym czasie stosowania któregoś z nich zgłaszają obniżoną skuteczność jego działania. Bywa tak dlatego, że Pityrosporum ovale potrafi wytworzyć szczepy oporne na substancje aktywne zawarte w stosowanym szamponie. W następstwie takiej sytuacji stosowany preparat ogranicza rozwój tylko wybranych szczepów Pityrosporum ovale, co oczywiście ogranicza skuteczność stosowanego leczenia. Oznacza to nawrót objawów schorzenia - nasilone złuszczanie komórek skóry głowy i konieczność powrotu do leczenia łupieżu. Należy jednak zmienić wtedy stosowany środek na inny, zawierający substancję czynną, która wykaże aktywność także w stosunku do szczepów drożdżaka wykazujących zwiększoną oporność.


Ciekawym preparatem, zarówno ze względu na wysoką skuteczność jak i szerokie spektrum działania jest szampon Selsun Blue. Substancją aktywną jest tu siarczek selenu, który wykazuje działanie cytostatyczne na komórki naskórka i mieszków włosowych, co zmniejsza zaczerwienienie, świąd i złuszczanie. Poza tym związek ten ogranicza namnażanie Pityrosporum ovale, wykazuje działanie przeciwgrzybicze, a także ograniczające nadmierne namnażanie się nużeńca ludzkiego (Demodex folliculorum). Jest to istotne o tyle, że w przebiegu łupieżu pacjent często odczuwa swędzenie, dochodzi do drapania skóry głowy w wyniku czego powstają liczne zadrapania i przeczosy . W miejscach tych dochodzi do wtórnych nadkażeń, co może powodować problemy w leczeniu choroby.

Dr n. med. Aleksandra Kaszuba
Katedra i Klinika Dermatologii i Dermatologii Dziecięcej
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Najczęściej zadawane pytania

Podobne artykuły:

Wersja do druku