Wapń to jeden z głównych pierwiastków wchodzących w skład kości, zębów, a także ścian komórkowych. Około 99 procent wapnia znajduje się właśnie w kościach, a pozostała część krąży w organizmie połączona z albuminą (białkiem występującym w osoczu) lub w postaci zjonizowanej. Wapń odgrywa rolę w przewodnictwie bodźców nerwowych i kurczliwości mięśni, aktywizuje część enzymów, reguluje wydzielanie i uwalnianie hormonów do krwiobiegu, a także jest ważny w prawidłowej pracy układu naczyniowego oraz mięśnia sercowego. Te wszystkie funkcje sprawiają, że wapń pełni bardzo ważną rolę w organizmie, a jego braki mogą mieć niekorzystny wpływ na organizm, szczególnie u dzieci. Jak więc dbać o odpowiedni poziom wapnia?

Wapń – zapotrzebowanie

Według Instytutu Żywności i Żywienia zapotrzebowanie na wapń u dzieci przedstawia się następująco:

  • niemowlęta do 1. roku życia – 260 mg,
  • dzieci do 3. roku życia – 700 mg,
  • dzieci do 9. roku życia – 1000 mg.

Są to zalecane dzienne dawki wapnia w poszczególnych grupach wiekowych. Zdrowy człowiek powinien przeciętnie przyswajać około 20-30 procent wapnia z pożywienia, dlatego głównym źródłem tego pierwiastka powinna być odpowiednio zbilansowana dieta. Podkreślić należy, że im więcej dostarczymy wapnia swoim pociechom w wieku dziecięcym, tym wolniej będzie go ubywać w ich dorosłości.

Dobrze przyswajalne źródła wapnia

Dieta bogata w dobrze przyswajalne źródła wapnia pomoże utrzymać jego poziom w organizmie na odpowiednim poziomie. Należy jednak także zwrócić uwagę na unikanie jednoczesnego spożywania produktów utrudniających wchłanianie wapnia i dobrze przyswajalne źródła tego minerału. Wchłanianie wapnia utrudniają takie produkty jak: 

  • szpinak,
  • szczaw,
  • rabarbar,
  • otręby,
  • magnez,
  • fosfor,
  • sól.

Sygnały świadczące o niskim poziomie wapnia w organizmie

O tym, czy zapotrzebowanie organizmu na wapń jest zaspokojone świadczyć mogą pewne objawy. Początkowo niewielkie braki wapnia mogą objawiać się skurczami mięśni, bólami w stawach, mrowieniem i drętwieniem kończyn oraz zwolnieniem tętna. Później mogą pojawić się ubytki w uzębieniu, zaburzenia snu, a niekiedy krwotoki z nosa. W głębszym stadium może wystąpić utykanie i trudności w chodzeniu, stany lękowe, częste złamania kości, u dzieci zaś zaburzenia wzrostu i utrata zębów. W przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych objawów istotna jest wizyta u lekarza, który sprawdzi poziom wapnia i ewentualnie wdroży odpowiednie leczenie. Terapia powinna się zacząć w miarę szybko, szczególnie w przypadku dziecka, bo chociaż braki wapnia nie dają bardzo oczywistych objawów w początkowym stadium, to mogą prowadzić do nieodwracalnych zmian.

Podstawową zasadą jest przede wszystkim dbanie o zachowanie odpowiedniego poziomu wapnia w organizmie. Jak o to zadbać? Najlepiej za pomocą odpowiedniej diety.

Wapń w diecie dziecka

Wapń to pierwiastek, o którego poziom należy dbać u dziecka już od samego początku. Im mniej wapnia dostarczymy dziecku w pierwszych latach życia, tym łatwiej będzie go traciło w późniejszych latach. Do najbogatszych źródeł wapnia należą:

  • mleko i przetwory mleczne – kefiry, jogurty, sery,
  • ryby oraz konserwy rybne,
  • orzechy laskowe,
  • pistacje,
  • migdały,
  • nasiona słonecznika,
  • sezam,
  • suszone figi i morele,
  • kapusta włoska,
  • jarmuż,
  • nasiona roślin strączkowych,
  • natka pietruszki,
  • szczypiorek,
  • otręby pszenne,
  • płatki owsiane.

Najlepszym źródłem są oczywiście mleko i przetwory mleczne, które dodatkowo dzięki obecności laktozy zwiększają wchłanianie wapnia. W mleku występuje także korzystny stosunek wapnia do fosforu. Jednak coraz częściej spotkać się można z nietolerancją laktozy lub uczuleniem na krowie mleko u dzieci, co wyklucza spożywanie produktów mlecznych. Wówczas poza zastąpieniem mleka innymi produktami bogatymi w wapń, do diety dołączyć można specjalnie dostosowane do potrzeb dziecka suplementy, które dzięki odpowiedniemu składowi (wapń, żelazo, witaminy D, C i K) wspomagają prawidłowy rozwój i wzrost najmłodszych.