„Ch這piec czy dziewczynka?” „Niewa積e co, byle by這 zdrowe!” Takie s這wa us造sza這 wielu przysz造ch rodziców. P貫 dziecka w dawnych czasach mia豉 du瞠 znaczenie: ch這pcy dziedziczyli maj徠ek i przywileje swoich ojców, dziewcz皻a przygotowywane by造 do roli matki i 穎ny. Dzi w rozwini皻ych krajach europejskich p貫 malucha nie ma ju wi瘯szego znaczenia spo貫cznego czy ekonomicznego, natomiast do嗆 cz瘰to pojawiaj si osobiste preferencje przysz造ch rodziców.


Upowszechniony w鈔ód Europejczyków model rodziny 2+2 sprawia, 瞠 wielu rodziców bardzo chcia這by posiada „park”, dlatego p貫 drugiego dziecka zwykle wzbudza spore emocje. Ciekawo嗆 jest zawsze, bo p貫 to mimo wszystko spora niespodzianka! Co decyduje o p販i dziecka? Czy na p貫 dziecka mo積a wp造n望? Spróbujmy przyjrze si bli瞠j kilku faktom na ten temat.

 

P貫 jest efektem przypadku, cho nie do ko鎍a…

Za p貫 cz這wieka odpowiedzialne s chromosomy p販iowe: w przypadku kobiety b璠zie to para chromosomów XX, w przypadku m篹czyzn – XY. Komórka jajowa zawiera zawsze chromosom X, natomiast 陰cz帷y si z ni plemnik mo瞠 zawiera chromosom X lub chromosom Y. To, który plemnik po陰czy si z komórk jajow jest najogólniej rzecz bior帷 spraw przypadku, cho pewne okoliczno軼i sprawiaj, 瞠 niektóre z plemników maj wi瘯sze szanse dosta si do wn皻rza jaja ni inne. Jak wykaza造 badania plemniki z chromosomem Y poruszaj si szybciej, jednak 篡j krócej (od kilku godzin do jednej doby), z kolei plemniki z chromosomem X poruszaj si wolniej, jednak 篡j d逝瞠j (2-5 dni). Bli幡i皻a i wieloraczki jednojajowe powstaj z po陰czenia tej samej komórki jajowej i plemnika, dlatego maj zawsze jednakow p貫. Je郵i podczas jednej owulacji dojdzie do uwolnienia kilku komórek jajowych, z których ka盥a zostanie zap這dniona przez inny plemnik, wówczas p貫 wieloraczków mo瞠 (cho nie musi) by ró積a.

 

Czy rodzice mog mie wp造w na p貫 dziecka?

Wi瘯sza odporno嗆 na czynniki zewn皻rzne w przypadku plemników X oznacza, 瞠 dziewczynki rodz si cz窷ciej w wyniku zap這dnienia pozaustrojowego oraz wtedy, gdy ojciec wykonuje prac mog帷 mie negatywny wp造w na jego narz康y rodne (np. praca w wysokiej temperaturze). Wybór okre郵onej p販i w przypadku zap這dnienia in vitro jest mo磧iwy: polega na odwirowaniu plemników zawieraj帷ych okre郵ony chromosom lub analizie „p販i” zarodka, który ma zosta wszczepiony do macicy matki (skuteczno嗆 wynosi oko這 80-90%). Zabiegi te s czasoch這nne i kosztowne. W Polsce ze wzgl璠ów etycznych stosuje si je jedynie wtedy, gdy urodzenie dziecka z dan p販i wi捫e si z ryzykiem wyst徙ienia choroby (np. na hemofili choruj tylko ch這pcy). Odbycie stosunku p販iowego podczas okre郵onych dni w cyklu miesi帷zkowym kobiety tak瞠 mo瞠 zwi瘯szy prawdopodobie雟two pocz璚ia dziecka okre郵onej p販i. Stosunek tu po miesi帷zce zwi瘯sza szanse na dziewczynk, natomiast stosunek w dniu owulacji zwi瘯sza szanse na ch這pca. Statystyki wskazuj równie na inn prawid這wo嗆: je郵i pierwszych dwoje czy troje dzieci jest tej samej p販i, to wzrasta prawdopodobie雟two, 瞠 kolejne dziecko tak瞠 urodzi si tej samej p販i.

 

Jak rozpozna p貫 dziecka?

Kilkadziesi徠 lat temu p貫 dziecka wró穎no na podstawie kszta速u brzucha czy wygl康u przysz貫j mamy. Dzi skuteczn metod okre郵ania p販i dziecka jest badanie USG, w czasie którego lekarz ginekolog okre郵a wygl康 narz康ów p販iowych dziecka. Okre郵enie p販i nie zawsze jest 豉twe: dziecko mo瞠 by u這穎ne w takiej pozycji, 瞠 obejrzenie jego narz康ów p販iowych nie b璠zie mo磧iwe, w przypadku ci捫 mnogich rodze雟two mo瞠 si wzajemnie zas豉nia, zdarzaj si tak瞠 pomy趾i, szczególnie w przypadku stwierdzania p販i na wczesnym etapie ci捫y. Nowoczesne aparaty USG pozwalaj z du篡m prawdopodobie雟twem okre郵i p貫 dziecka w oko這 20. tygodniu ci捫y. W przypadku ryzyka przekazania dziecku choroby genetycznej zwi您anej z chromosomami p販i (np. hemofilii) rodzice mog skorzysta z bada prenatalnych, które pozwol okre郵i genetycznie p貫 dziecka. Naukowcy pracuj tak瞠 nad now metod wczesnego, nieinwazyjnego okre郵enia p販i, opieraj帷 si na odkryciu, 瞠 poziom hormonu ci捫owego jest znacz帷o wy窺zy w przypadku p這du 瞠雟kiego.

 

Wzgl璠y etyczne

Jak na razie nie mo瞠my wybiera p販i pocz皻ego dziecka (oprócz sporadycznych przypadków zap這dnienia in vitro). Co wydarzy這by si, gdyby taka mo磧iwo嗆 by豉 powszechna? Istnieje przekonanie, 瞠 mo磧iwo嗆 wyboru p販i dziecka mog豉by wp造n望 bardzo negatywnie na rozwój cywilizacji. W krajach o tradycyjnej kulturze syn traktowany jest jako bardziej warto軼iowy cz這nek rodziny – istnieje zatem ryzyko, 瞠 tam rodziliby si sami ch這pcy! Zgodnie z natur na 鈍iat przychodzi tyle samo ch這pców co dziewczynek (ró積ice w proporcji s minimalne) – wszelkie manipulacje w zakresie p販i dzieci mog prowadzi do zaburze proporcji urodze i wywo豉 nieodwracalne w skutkach zmiany demograficzne.