Badania dowodzą, że ponad 90% dzieci rodzi się ze zdrowymi stopami, natomiast blisko 80% dorosłych ma dolegliwości stóp. Najczęstsza przyczyna to noszenie nieodpowiedniego obuwia w dzieciństwie. Firma Bartek S.A., która już 20 lat troszczy się o zdrowie dziecięcych stóp, razem z Instytutem Przemysłu Skórzanego w Krakowie każdego roku przeprowadza specjalistyczne badania stóp dzieci.

Badania te są podstawą do określania cech prawidłowego obuwia. Gdy cały dzień wypełnia bieganie, dobrze dobrane obuwie jest sprawą bardzo ważną. Istotne jest by dostosowywać buciki do wieku dziecka, ponieważ na każdym etapie rozwoju, stopy mają nieco odmienne wymagania. Dobrze dobrany but sprawi, że stopy zachowają swoją sprawność przez długie lata.

Po urodzeniu
Ortopedzi są zgodni, że dopóki dziecko nie zacznie chodzić, należy umożliwić stópkom swobodny rozwój. Dlatego w pierwszym okresie życia, gdy dziecko jeszcze nie chodzi wystarczą mu skarpetki
z antypoślizgowymi spodami. Na mroźne zimowe spacery idealnym rozwiązaniem są specjalne miękkie otulacze, które pomagają zachować ciepło. Otulacze powinny być lekkie i elastyczne. Ponadto powinny mieć właściwości pochłaniania potu i pary wodnej, ponieważ stopa dziecka poci się bardziej niż stopa dorosłego człowieka, a pot jest główną pożywką dla drobnoustrojów.

Buciki na pierwsze kroki
Dzieciom rozpoczynającym chodzenie najlepiej jest wkładać buty z cholewką sięgającą ponad kostkę. Trzewiki są istotne, ponieważ maluch ze słabo wykształconym zmysłem równowagi chodzi w sposób szczególny. Dziecko stawia szeroko nóżki ze zgiętymi kończynami w stawach biodrowych i kolanach. Taka postawa ułatwia utrzymanie równowagi ciała. Dzięki sznurowaniu lub zapinaniu można buty dobrze dopasować do nóżek dziecka (pulchnych i szczuplejszych) co na pewno ułatwi mu poruszanie się. Buciki dla dzieci które zaczynają chodzić powinny mieć również usztywnioną tylną część buta, tzw. zapiętek, który wspomaga prawidłowe ustawienie stopy i zapobiega zniekształcaniu się butów.
U dzieci charakterystyczne są wachlarzowato ułożone palce, dlatego buty powinny posiadać obszerny czubek, który zapewni prawidłowe ułożenie stopy dziecka i swobodne poruszanie paluszkami. Cały but powinien być miękki i elastyczny, a spody muszą łatwo się zginać na linii stawów śródstopnopaliczkowych ( to mniej więcej 2/3 długości buta licząc od pięty – miejsce, w którym zaczynają się paluszki dziecka). Sztywne spody wymuszają nienaturalny chód – dziecko przestawia nóżki jak kaczka. Najlepsze są więc lekkie, sprężyste i elastyczne spody nie posiadające żadnych sztywnych łączników, które mogłyby dodatkowo usztywniać spód i powodować trudności przy jego zginaniu.

Starsze dzieci
Dzieciom, które są już ruchowo sprawne, np. 4-latkom można zakładać półbuty i sandały z zamkniętą piętą lub łożem dla pięty, czyli zagłębieniem pod piętą, utrzymującym ją w prawidłowym ustawieniu. 6-letnie dziewczynki mogą już nosić balerinki.
Dzieci w wieku szkolnym, jeśli mają zdrowe stopy, mogą nosić wszystkie typy butów. Należy jednak pamiętać, że obcasy nie powinny być wyższe niż 3,5 cm.
Rodzice nieświadomi etapów normalnego rozwoju narządu ruchu dziecka mogą się niepokoić śladem płaskiej stopy, jaki pozostawia maluch na podłodze w łazience po kąpieli, jednak u dzieci do około 3.–4. roku życia jest to normalne. W ich stopie występują poduszeczki tłuszczowe, które maskują prawdziwy kształt stopy. Największa poduszka tłuszczowa znajduje się na wewnętrznym brzegu podeszwy i skutecznie maskuje łuk. Ta poduszeczka sprawia wrażenie płaskostopia. Jest ono pozorne, nazywane fizjologicznym. Około 4.–5. roku życia zjawisko to zanika. Nie jest ono wadą. W tym okresie życia dziecka należy zakładać odpowiednie fizjologiczne obuwie.  

Noszenie butów po starszym rodzeństwie grozi problemami zdrowotnymi
Każde dziecko – jak każdy z nas – chodzi inaczej. Na skutek oddziaływania stópek but się zniekształca, gdyż dopasowuje się do stopy. Dlatego dzieci nie powinny nosić obuwia po starszym rodzeństwie lub innych dzieciach!  Gdy dziecko chodzi w cudzych butach, na jego stopy ma znaczny wpływ ukształtowanie całego obuwia. Taka sytuacja może w przyszłości skutkować nieprawidłowym rozwojem nóg, a czasami całej postawy.
Jeśli więc chcesz, by Twoje dziecko - gdy dorośnie - miało zdrowe stopy, musisz o nie dbać od pierwszych chwil jego życia.


Tekst: BARTEK S.A., Barbara Skrzyńska – antropolog, Bożena Rajchel-Chyla – antropolog.
Konsultacje: dr Wojciech Radło specjalista ortopedii dziecięcej