Jak rozwija się układ kostny dziecka do 3. roku życia – czy możemy wyróżnić jego etapy, najważniejsze elementy? Jeśli tak, to jakie?

To właśnie kości określają kształt i wielkość człowieka. Są one podstawą budowy całego ciała, ochraniają ważne narządy (np. kości czaszki ochraniają mózg), dźwigają ciężar ciała, dzięki nim możemy się poruszać. Kości w organizmie kształtują się najdłużej ze wszystkich układów ciała. Rozwój człowieka można podzielić na kilka faz. Okresy te są trudne do ścisłego określenia względem lat, ponieważ istnieją duże różnice pomiędzy poszczególnymi ludźmi (zależne od płci, rasy, uwarunkowań rodzinnych, środowiska, diety itd.).

Jednym z najbardziej intensywnych okresów rozwoju jest wiek dziecięcy. Można go podzielić na trzy podokresy: wiek oseska (od urodzenia do pierwszych zębów mlecznych, zazwyczaj do 6. - 9. miesiąca życia), wiek wczesnego dzieciństwa (od pierwszych zębów mlecznych do pierwszych zębów stałych, zazwyczaj do 6.-7. roku życia) oraz wiek późnego dzieciństwa (do początku dojrzałości płciowej).

Aby kość mogła wzrastać na długość i grubość, muszą zachodzić jednocześnie procesy tworzenia i resorbcji (wchłaniania składników mineralnych) kości. O tym jak intensywne są te procesy w bardzo wczesnym dzieciństwie, może świadczyć następujący przykład: kość udowa 3-letniego dziecka praktycznie nie zawiera już materiału kostnego, z którego zbudowana była, gdy dziecko to było noworodkiem. Jednocześnie już w pierwszym roku życia dziecka jego masa urodzeniowa ulega potrojeniu! I w tym to właśnie okresie masa i długość ciała będą najważniejszymi wskaźnikami prawidłowego rozwoju i zdrowia dziecka.

Jakie warunki powinny być spełnione, aby układ kostny dziecka rozwijał się zdrowo i harmonijnie?

Na osiągnięcie i utrzymanie prawidłowego stanu układu kostnego wpływają czynniki genetyczne, masa ciała i aktywność fizyczna. Także hormony płciowe w okresie dojrzewania będą miały istotne znaczenie. Ważne jest, by od urodzenia dziecka dbać o jego dietę, aby w wieku dorosłym jego kości jak najdłużej pozostały mocne, ponieważ wapń mineralizuje się w kościach do określonego wieku. Potem, w życiu dorosłym czerpiemy z tych rezerw – dlatego warto jak najwcześniej dbać o kości, by zapobiegać osteoporozie i innym tego typu schorzeniom.

Co może zaburzyć rozwój układu kostnego dziecka?

Jednym z ważniejszych czynników (na które rodzice mają wpływ) determinujących prawidłowy rozwój układu kostnego jest odpowiednia i zbilansowana dieta. Istnieją alarmujące doniesienia, że jedynie 10 proc. nastoletnich dziewcząt przyjmuje wystarczające ilości wapnia. Dzieje się tak min. z powodu zastępowania produktów mlecznych i mleka napojami gazowanymi. Dlatego też niezwykle ważne jest , aby te zmniejszone spożywane ilości nabiałów miały wysokie poziomy wapnia.

Jakie mogą być konsekwencje nieprawidłowego rozwoju układu kostnego dziecka dla jego zdrowia?

Klasycznym przykładem nieprawidłowego rozwoju układu kostnego wskutek niedoboru wapnia jest krzywica. Wśród czynników, które mogą do niej doprowadzić jest dieta ograniczająca lub eliminująca produkty pochodzenia zwierzęcego, np. u dzieci na diecie wegetariańskiej. U dzieci tych często występują bardzo ciężkie postaci krzywicy, związane z rozmiękaniem kości, deformacją kości długich (nóg i rąk) oraz karłowatością. Dodatkowo, warunkiem osiągnięcia prawidłowej szczytowej masy kostnej jest otrzymywanie wystarczającej ilości wapnia w dzieciństwie. Jeśli jest on spełniony, dzieci gdy dorosną, nie będą narażone na przedwczesną osteoporozę czy złamania patologiczne.

Jak można zapobiegać chorobom oraz nieprawidłowościom w rozwoju układu kostnego dziecka do 3 r. ż.?

Liczba różnych chorób układu kostnego jest olbrzymia. Dlatego ważne są wcześnie stawione diagnozy, badania kontrolne także z pozoru zdrowych dzieci. Przy niewyjaśnionych bólach stawu czy kończyny zawsze powinno się wykonać przynajmniej zdjęcie RTG, bowiem wciąż wiele dzieci jest diagnozowanych zbyt późno. Jak w większości zaleceń profilaktycznych, kluczowa jest uważność rodzica.

Czy w okresie 0-3 roku życia rodzice mają szansę zauważyć wady postawy dziecka? Jeśli tak, jak można je korygować?